مهدى عبد اللهى / سيد محمد مرتضوى
25
دريا در قرآن ، حديث و فقه اسلامى (فارسى)
مَّحْجُوراً . ( فرقان : 53 ) و او خدايى است كه دو دريا را به هم پيوست ، اين يكى شيرين و گوارا و آن يكى شور و تند ( نمكى و تلخ ) و ميانشان حايل و مانعى نفوذناپذير قرار داد ( تا با هم مخلوط نشوند . ) مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيَانِ بَيْنَهُمَا بَرْزَخٌ لَا يَبْغِيَانِ فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ . ( الرحمن : 19 - 21 ) دو دريا را به هم آميخت ، بگونهاى كه با يكديگر تلاقى مىكنند . ولى ميان آن دو دريا برزخ و مانعى است كه به حدّ يكديگر تجاوز نمىكنند . پس كدام يك از نعمتهاى پروردگارتان را تكذيب مىكنيد از آن دو دريا ، لؤلؤ و مرجان استخراج مىشود . وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزاً أَءِلهٌ مَعَ اللَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ . ( نمل : 61 ) و بين دو دريا ، مانعى قرار داد آيا با وجود خداى قادر يكتا ، خدايى هست ؟ ! بلكه بيشتر مردم ( بر اين حقيقت ) آگاه نيستند . وَمَا يَسْتَوِي الْبَحْرَانِ هذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ سَائِغٌ شَرَابُهُ وَهذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَمِن كُلٍّ تَأْكُلُونَ لَحْماً طَرِيّاً . ( فاطر : 12 ) آن دو دريا كه آب يكى شيرين و گوارا و نوشيدنش خوشايند و ديگرى شور و تخ است ، يكسان نيست ؛ ( با اين وجود ) شما از هر دو گوشت تازه مىخوريد . در مورد دو درياى شيرين و شور ، تفاسير مختلفى بيان گرديده است . علّامه طباطبايى در تفسير الميزان ، ذيل آيهء 19 و 20 سورهء مباركه الرحمن مىفرمايد : مناسبترين چيزى كه در تفسير اين دو آيه گفته شده اين است كه منظور از دو دريا ، يكى درياهاى شور و نمكى است كه تقريبا 34 سطح كره زمين را پوشانده و ديگرى مخازن آب شيرينى است كه در زيرزمين قرار داشته ، و به واسطهء جوشش چشمهها و رودهاى بزرگ ، در روى زمين جارى شده و به درياهاى شور مىريزد ، و منظور از برزخ و حاجز ( كه در اصل به معناى مانع و جدا كنندهء دو چيز از يكديگر مىباشد ) خودِ همان مخازن زير زمينى آب و مجارى رودها و چشمهها است ، كه مانع از اين مىشود كه آب شور درياها ، بر آب شيرين غلبه كرده و منابع آب شيرين را به آب شور تبديل